Jezus: “…tot aan de uiteinden van de aarde.”

Advertenties

Pontifex Maximus

‘Die Heilige Gees as brugbouer’

deze overdenking verscheen oorspronkelijk

als artikel in het maandblad Kompas

de titel ontleen ik aan dr. Jan Veenhof

1.

’n Mens is geen eiland nie.

Ken u daardie uitspraak?

Dit kom van John Donne, wat van 1572 tot 1631 geleef het. Hy het sy uitspraak natuurlik in Engels gedoen: No man is an island.

’n Mens is geen eiland nie.

Alles hang met alles saam. Ek kan my lewe nooit los sien van ’n ander s’n. Wat met jou gebeur, raak my ook. En dit wedersyds.

’n Mens is geen eiland nie.

Uitgaande van dié woorde is heel wat gedigte en liedjies geskryf. ’n Beroemde fliek gemaak.

Blykbaar herken mense dit:

No man is an island;

No man stands alone.

Each man’s joy is a joy to me;

Each man’s grief is my own.

John-Donne-after-miniature-by-Isaac-Oliver-ca-1616

Dit lyk soos wat die Bybel sê. Oor die kerk as ’n liggaam. As een lid ly, ly al die lede saam; maar as een lid geëer word, is al die lede saam bly (1 Korintiërs 12:26).

Mens staan nooit alleen nie. Jy is altyd met ander mense verbonde. No man is an island.

2.

Each man is an island.

Dis nie wat die Bybel sê nie. Dis wat die praktyk wys.

Jy is saam in die bed. Man en vrou. Daar is niemand wat so naby aan jou kom as die een met wie jy getroud is nie. Hulle word een, sê die Bybel (Genesis 2:24).

Maar partykeer is jy nêrens meer eensaam as juis daar nie. Dis moeilik om mekaar as getroudes reg te doen. Luister na mekaar. Kommunikeer.

Daar lê jy saam. Naby aan mekaar. En tog oneindig ver weg. Elke mens is ’n eiland.

Ons sien dit elke dag bevestig. Vervreemding was daar in Suid-Afrika se verlede. Vandag spel ons dit as xenofobiese aanvalle en wit of swart rassisme.

Maar kyk nie net na groot dinge nie. Jy kan dit raaksien in klein dinge. In jouself of in jou omgewing.

Jy sit in die wagkamer. By ’n dokter of by ‘n owerheidskantoor. Almal wag vir hulle beurt. Elkeen met sy selfoon. Almal gekonsentreer op dié ding. Om maar nie met mekaar te hoef gesels nie.

In ’n wêreld van e-posse en sms-e is ons meer eensaam as ooit tevore.

En dikwels kies jy self daarvoor.

’n Mens is geen eiland nie, sê John Donne.

Maar ek onthou ook Paul Simon se song: I am a Rock, I am an Island.

Jy het mure rondom jou gebou. Jy hou vriendskappe buitekant. Niemand traak jou. Jy kom naby geen ander mens nie.

A rock feels no pain. ’n Eiland hoef nooit te huil nie. I am an island.

En is dit net buitekant die kerk? Ons hoef nie te doen asof ons beter is as ander mense nie.

Ons deel ons geloof met mense in evangelisasie en sending. Maar ook binne die span wat sending en evangelisasie doen is daar spanninge.

Ons moedig mense aan om hulle by ons kerk te voeg. Maar daar is ook broers en susters wat dié einste kerk verlaat oor hulle ontevrede is.

Jy sit in die kerk. Saam loof jy die Here.

Jy gebruik die nagmaal. Saam vier jy Christus se kruisdood.

Maar ook in die kerk kan mens vreeslik eensaam voel. Niemand wat jou groet of aanspreek nie. Geen mens wat jou raaksien nie. Wat weet jy nou regtig van mekaar? Ons bly vreemdes. Elke mens is ’n eiland.

’n Mens is geen eiland nie, sê die Bybel.

Elke mens is ’n eiland, sê die praktyk.

En dis nie soos God dit wou hê nie. Uit een mens – leer die Bybel (Handelinge 17:26v) – het hy al die nasies gemaak. Uit een indiwidu het hy die hele mensheid laat kom. Jood of Griek. Slaaf of vry. Om hom te dien en om mekaar lief te hê.

Onthou jy nog hoe goed was dit in die paradys?

Adam en Eva.

Nie vol van hulleself nie maar vol van God. Tot sy eer geskep. En dus ook gelukkig met mekaar. Saam op een ding gerig – op die een God.

Adam sing ‘n lied toe God Eva by hom bring (Genesis 2:22v). Saam het hulle aan die werk gespring vir die Here. Dit is nie goed dat ‘n mens alleen bly nie. Heerlik as jy iemand mag ontvang wat jou kan help, jou gelyke (2:18).

No-Man-Is-An-Island

Dit is wat God wil.

Dit is hoe hy dit gemaak het.

’n Mens is geen eiland nie.

Die ander is geen bedreiging nie. Nie jou konkurrent nie maar jou komplement. Om jou aan te vul, nie om jou aan te val nie. Niks mooiers as om saam in God se diens te staan nie.

Dit geld binne die huwelik. Een vlees.

Dit geld binne die kerk. Een liggaam.

Dit geld in die samelewing. Jy benodig mekaar.

Dit is hoe die Heer ons as mense gemaak het.

De eenvoud van de tweevoud, om Stef Bos aan te haal.

4.

Eensaamheid begin daarom altyd by God.

Toe Adam en Eva hulle van God afkeer – ja, toe begin hulle ook vir mekaar verwyte maak. Toe sing Adam nie meer ‘n Love Song oor sy Eva nie. Toe blameer hy vir haar: “Die vrou wat U my gegee het … sy het my verlei!“ (Genesis 3:12).

Sonder God raak mense egoïsties. Kain versus Abel: “Moet ek dan my broer oppas?” Ek het niks met jou uit te waai nie (4:9)!

As jy self in die middelpunt staan … Ja, dan kan jy ’n ander nie naby jou laat kom nie. Want as hy die aandag kry, gaan dit ten koste van my. G’n komplement nie maar ’n konkurrent.

Wie op ’n eiland bly, het niks met ’n ander uit te waai nie. I’m the boss! So gou as ‘n mens dit sê – en dus the Big Boss daarbo uit die oog verloor (Genesis 3:5) – beteken dit die einde van saamleef met jou medemense.

Dis hoe huwelike stukkend breek. Aan die einde van die dag kry ek dit nie reg om my vrou regtig haar lewensruimte te gun nie. Ek is veels te vol van myself.

Ek is nie lus om na die ander te kyk en te luister nie. Ja, partykeer soos dit my pas. Maar meeste van die tyd glad nie. Stel jou voor ek kom self nie tot my reg nie.

Deesdae is daar veel aandag vir die indiwidu. Selfbeeldontwikkeling en selfverwesenliking. Jy mag daar wees. En dit is waar. Wit of swart, jy mag daar wees. Gay of straight, jy mag jou plek volstaan. Vroue en mans het gelyke regte.

Maar as jy God uit die oog verloor … Hy wat jou gemaak het. Hy wat aan jou lewe sin en waarde en ‘n doel gee. – Ja, dan bly net jyself oor. Dan word dit ‘n ongesonde indiwidualisme. Die mens sentraal. Sonder ‘n medemens. En sonder God.

islands-no-water

Selfs binnekant die kerk … Daar sou ons tog van beter moet weet. Want daar ken ons vir God. Daar noem ons sy naam. Daar sing ons sy lof.

Maar teorie en praktyk gaan nie altyd gelyk op nie. Is jou lewig regtig vol van die Here? Dit is nie altyd so nie. Is jy werklik in alles op hom gefokus? En dus op jou medemens?

Eensaamheid begin by God.

Waar mense onder God se wet vandaan wil kruip, daar breek alles stukkend. Ook die saamleef met jou medemense word deur die sonde verniel.

’n Mens is geen eiland nie, sê die Heer.

Elke mens is ’n eiland, sonder die Heer.

Wie kan hierdie eensaamheid deurbreek?

Al sou ek dit wou doen, wanhopig partykeer … Ek kan mos nie op die water loop nie … En dus bly ek sit waar ek sit.

5.

Jesus loop op die water.

Jesus se leerlinge klim in die skip. Hy bly agter op die land om te bid.

Toe dit aand word, kom daar ‘n storm. En die Heer kom na sy vriende toe. Hulle sien hoe kom hy oor die see aangeloop. Hulle het groot geskrik en hard begin skreeu. “Dis ‘n spook!” Maar dis hy.

Jesus loop op die water. Ons as mense sê dis onmoontlik. Maar hy doen dit. En met sy hulp kan selfs Petrus op die water loop (Matteus 14:22-33, sien 19:26).

Jesus is die seun van God!

Wie kan die eensaamheid deurbreek?

Jesus het gekom om te red wat verlore is. Ook jou lewe wil hy genees! Al het mense hoeveel in jou stukkend gemaak. Of al het jy self hoeveel al gebreek.

Hy bring my as mens terug by God. Ek hoef my nie in myself op te sluit nie. Ek hoef nie wanhopig myself te bewys nie. Ek mag daar wees. God hou van my soos wat ek is.

the-sacred-bridge-daiya-river-nikko-japan

Het jy dit al vir jouself mag ervaar, hoe geweldig dit is? Dat daar ‘n God is wat lief is vir jou. Terwyl hy tog die gans Andere is. G’n mens nie maar God. Heilig, noem die Bybel dit (Hosea 11:9). En tog is dit nie angstig nie. Hoe werk dit?

Omgaan met iemand anders, dis pragtig maar sommer ook scary.

‘n Mens is geen eiland nie. Dit is nie goed dat ‘n mens alleen bly nie (Genesis 2:18). Jy wil gesien word en geken en bemin word.

Maar elke mens is ‘n eiland. Die ander is so anders. Dit is bedreigend. Dus is ek altyd geneig om my af te keer en my ik-wees te bewaak.

Dis net Jesus wat dit deurbreek. Hy bring jou as mens tuis by God. Wat net lief vir jou is. Kom maar soos wat jy is.

Hy bring my as mens terug by ander mense. As ek mos waardevol in God se oë is, dan mag ek dit ook te midde van ander mense wees.

Het jy dit al vir jouself mag ervaar, hoeveel ruimte dit bied? Ek hoef myself nie soos ‘n brulpadda op te blaas nie. God is lief vir my en ook vir die ander. Elke mens is in sy oë waardevol.

Danksy Jesus is verskille nie bedreigend nie maar juis verrykend. God se veelkleurige skepping. Jode en Grieke, rykes en armes, Afrikaners en Zoeloes. Saam wys ons God se veelsydigheid.

Elke mens is ‘n eiland. Geskei en geïsoleer deur diep waters van angs en eensaamheid. Maar Jesus loop op die water. En danksy hom kan Petrus – en kan selfs ek – op die water loop. Deur die heilige Gees.

IMGA0159

6.

Die heilige Gees is die groot brugbouer.

Verstaan jy dié uitdrukking? Mense word partymaal brugbouers genoem.

Ek lees dié dag oor Dr. Nico Smith, die brugbouer tussen Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe. “Suid-Afrika het ’n groot brugbouer verloor,” skryf iemand by Dr. Beyers Naudé se afsterwe.

Die Pous het dit selfs as een van sy titels. Pontifex maximus, die groot brugbouer.

Maar geen mens kan die eilande verbind en die teenstellings oorbrug nie. Net Jesus kan. En hy doen dit deur sy Gees.

Die heilige Gees maak regtig ‘n ander mens van jou. Naby God. Naby mense.

Dit is waaroor Paulus skryf  in sy 1ste brief aan die gemeente in Korinte. Wat die Gees van God met mense doen binne die kerk.

Die ouens in Korinte was nogal vol van hulleself en hul eie bekwaamhede. Paulus leer hulle om op ‘n ander manier na hulleself te kyk.

Jy is ryk gemaak met gawes, in verbondenheid met Jesus (1:4vv). So baie mag jy wys van hom! Sy heilige Gees is werklik waar aan die werk met julle (12:4vv). Hoe kan dit bestaan dat die Heer so vir jou wil gebruik (1:26vv). Alle eer kom aan God toe (1:31)!

Korinte se mense het nie baie ooghare vir mekaar gehad nie. Hy is anders … dalk gaan hy my nog oorskadu. Paulus leer hulle om op ‘n ander manier na mekaar te kyk.

Is dit nie wonderlik dat daar soveel verskille in die kerk is nie (12:4vv)? Die Gees werk nie net in jou nie maar ook in ander. Om daardeur God nog meer te eer en te dien (12:12vv, 14:1vv). Aan elkeen word die openbaring van die Gees gegee met die oog op wat nuttig is vir die gemeente (12:7).

Die Gees is die groot brugbouer. Wat jou as mens by Christus bring – en deur dié geloof in Christus terug by God – en daardeur ook as mens op ander mense gerig.

Dalk ken u die Nederlandse gesang: De Geest doorbreekt de grenzen die door mensen zijn gemaakt.

7.

En dit begin in die kerk. Waar ons met alle lek en gebrek God wil eer. Waar ons deur Jesus genees word. Waar die heilige Gees nuwe mense laat groei. En waar die vrugte bloei van liefde en geduld en vrede en goedhartigheid (Galasiërs 5:22).

Die kerk is die liggaam van Christus.

Dit is die geheim van die gemeente. Een liggaam. Baie lede. Maar juis deur dié verskeidenheid kan die liggaam sy werk doen. Dit kan ‘n kind reeds verstaan.

Die gemeente is Christus se liggaam. Op hom gerig. Deur hom bekragtig. Vanuit hom lewend. Dit is ‘n eenheid wat mense regtig saam verbind.

Elke mens is ‘n eiland. Selfs in jou huwelik kan jy so eensaam wees. Stoksiel alleen. Die stilte van die graf. So koud.

Maar as die Gees van God jou saam op die knieë bring, is daar nuwe warmte moontlik. Die Gees van God bring ‘n laagte vol droë bene weer tot lewe, sê die Bybel (Esegiël 37).

En as dit regtig Pinkster word in jou lewe … in hierdie wêreld … dan eers word John Donne se visioen awaar:

No man is an island;

No man stands alone.

Each man’s joy is a joy to me;

Each man’s grief is my own.

 

We need one another,

So I will defend

Each man as my brother;

Each man as my friend.

No evangelism without prayer

Even terug naar Mamelodi.
M’n eigen situatie in Bergen op Zoom – ik heb me ziek gemeld op 12 januari – dwingt me om stil te staan bij de waarde van het gebed.
Winst uit verlies!

volgdeboereninzuidafrika

This day should have been a special Sunday.  We planned an evangelism action during the week. And for today a special service focussed on our visitors.

Unfortunately nothing happened. No house-to-house visits. No guests. No tea. No special service today …

Yes, some young people volunteered to take part. Those five were willing. But not a single parent came forward to support them with prayer. Not even one or two …

That’s why we cancelled it. I don’t blame the youth. But you as parents dropped them. No evangelism without prayer.


Exodus 17 verses 8-13:

8 The Amalekites came and attacked the Israelites at Rephidim.
9  Moses said to Joshua, “Pick out some men to go and fight the Amalekites tomorrow. I will stand on top of the hill holding the stick that God told me to carry.”
10  Joshua did as Moses commanded him and went out…

View original post 1.330 woorden meer

Goeie genade

bosch-transforming-missionsDit is deel 4 naar aanleiding van Lucas 4 vers 14-30.

Klik hier voor deel 1, deel 2 en deel 3.

Lucas 4 is een hoofdstuk in de bijbel dat mij al een hele tijd intrigeert. Met dank aan David Bosch en zijn meesterwerk Transforming Mission.

Ik hoefde dan ook niet lang na te denken over de tekst voor m’n afscheidspreek. Die zit al jaren in m’n hoofd en m’n hart.

Lucas 4 – Jezus in de synagoge van Nazaret – is voor mij een kernverhaal in de bijbel. Het geeft je zicht op de missie van Christus. En die van zijn kerk.

Hier gaat ’t tenslotte om!

Was dit inderdaad de kern van m’n werk in Nellmapius [2008], Soshanguve CC [2009-2011] en Mamelodi [2012-2013]? Elke preek moet over Christus en zijn reddingswerk gaan. Woorden van genade voor alle mensen uit alle volken.

M’n voortdurende gebed is dat mijn preken dat niveau halen. Om aan gevangenen het goede nieuws van hun vrijlating bekend te maken en aan blinden het herstel van hun zicht, om aan onderdrukten hun vrijheid te geven, om een genadejaar van de Heer uit te roepen. Mag God ’t me vergeven als ik zijn goedheid te weinig heb laten uitkomen.

God Is Gracious

In m’n preek zondag zeg ik ook iets over de reactie op het goede nieuws. Aanvaard je de woorden van genade die Jezus spreekt?

Soshanguve CC

Wat een pijnlijk moment was ’t toen het preekpunt in CC gesloten werd. Vooral als je let op de reden waarom we niet verder konden. Te weinig mannen, zeker. Financiële tekorten, ook dat. Maar de diepste oorzaak was a lack of commitment, a lack of faith, a lack of love. Heb je the gracious words wel echt gehoord?

Ik hoor ’t de moeders in CC nog zeggen, in een verhitte discussie met een kritische toetreder.

Le re kereyile re le mo gomme le tlo re sia re le mo.

“Je hebt ons hier zó aangetroffen en je zult ons hier precies zó achterlaten.”

Met andere woorden: denk maar niet dat ik ooit zal veranderen. Ik heb jou echt niet nodig. Ik red me zelf wel. Een houding van zelfgenoegzaamheid.

jesus-grace-given-by-c-com-883739

Mamelodi

Je kunt in de kerk zitten … zelfs in de kerkenraadsbank … of je staat op de preekstoel – maar ben je in Christus?  Ook een dominee of een ouderling kan Gods genade verwerpen en mensen bestelen. Gaat het je werkelijk om de Heer of draait ’t allemaal om jou?

Saved-by-GraceMaranata

Ook in de zendende kerk kan de Nazaret-mindset heersen. Hoe diep gaat de liefde voor de zending en voor de jonge kerken? Op papier zijn we één kerkverband. Maar kennen we elkaar wel? Hoe praat je over de zwarte broers en zussen? En trouwens over andere gereformeerde kerken in Zuid-Afrika? Je kunt zo vol zijn van je eigen dingen dat je geen ruimte hebt voor Gods goede genade.

De liefde van Christus verandert mensen. Je bent niet meer hoogmoedig. Je kijkt niet op andere mensen neer. Liefde, vrede en geduld zijn vruchten van de heilige Geest.

GraciousGoodness001a

Zondag 16 juni om kwart over tien is de afscheidsdienst. Drie gemeentes bij elkaar: Mamelodi, Maranata en Nellmapius. Als je niet zelf kunt komen, kun je ook meeluisteren. Klik hier voor de uitzending via Kerkdienst gemist.

Preke / Sermons / Preken

Tjeerd op kanselIn de loop van vijf jaar heb ik verscheidene preken op m’n weblog geplaatst. Vandaag heb ik ze bij elkaar gezet op één pagina: 2 Afrikaanse, 30 Engelse en 3 Nederlandse preken.

During the past five years I put several sermons on my weblog. Today I brought them together on one page: 2 Afrikaans, 30 English and 3 Dutch sermons.

Voor Nederlandse preken klik hier.

For English sermons click here.

Vir Afrikaanse preke kliek hier.

Narrigheid in Nazaret

Dit is deel 3 naar aanleiding van Lucas 4 vers 14-30.

Klik hier voor deel 1 en deel 2.

Stennis in de synagoge. Waardering wordt woede. Hoe verklaar je dat?

De mensen in Nazaret accepteren niet wat hun beroemde stadgenoot Jezus zegt. Zijn citaat uit Jesaja. En de toepassing die hij daaraan verbindt.

2365153745_4f635392ec_zLees nog eens vers 18-21:

‘De Geest van de Heer rust op mij, want hij heeft mij gezalfd. Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft hij mij gezonden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan blinden het herstel van hun zicht, om onderdrukten hun vrijheid te geven, om een genadejaar van de Heer uit te roepen.’

Hij rolde de boekrol op, gaf hem terug aan de dienaar en ging weer zitten; de ogen van alle aanwezigen in de synagoge waren op hem gericht. Hij zei tegen hen: ‘Vandaag hebben jullie deze schrifttekst in vervulling horen gaan.’

Dat is een aanhaling uit Jesaja 61. [Jezus knoopt er ook woorden uit hoofdstuk 58 aan vast, maar dat terzijde.] Luister goed naar wat hij zegt – en wat niet.

prison-barsDit staat in Jesaja 61 vers 1-3:

De geest van God, de HEER, rust op mij, want de HEER heeft mij gezalfd. Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft hij mij gezonden, om aan verslagen harten hoop te bieden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan geketenden hun bevrijding, om een genadejaar van de HEER uit te roepen en een dag van wraak voor onze God, om allen die treuren te troosten, om aan Sions treurenden te schenken een kroon op hun hoofd in plaats van stof, vreugdeolie in plaats van een rouwgewaad, feestkledij in plaats van verslagenheid. Men noemt hen ‘Terebinten van gerechtigheid’, geplant door de HEER als teken van zijn luister.

Is het je opgevallen? Jezus citeert Jesaja onvolledig. Hij stopt middenin een vers:

om een genadejaar van de HEER uit te roepen … en … een dag van wraak voor onze God

Maar het tweede deel laat hij weg. Wel een genadejaar – het jaar van Gods goedheid – maar niet een dag van wraak – de tijd dat onze God zich gaat wreken. De toespraak van onze Heer in Nazaret bevat alleen woorden van genade. Geen oordeel.

one-touch-of-gods-favour

Geen wonder dat de synagoge geschokt reageert.

De mensen die in de kerkbanken zitten, weten dat Jesaja leefde ten tijde van de ballingschap. Grote problemen voor het volk van God. Maar de profeet kondigt verlossing aan. Gods messias – de gezalfde des Heren, zijn christus – komt het volk van God bevrijden en zal de vijanden van Israel voor altijd vernietigen.

Dat legden ze ongeveer zo uit: de Romeinen worden de zee in gedreven – de dag van wraak – en de joden worden bevrijd – nu breekt het genadejaar van de Heer aan. Gods jubeljaar.

Jezus’ optreden past prachtig in dat plaatje. Is hij misschien de beloofde redder? Het nieuws over hem verspreidt zich in de hele streek. Iedereen is vol lof over hem. Laten we hem koning maken!

Valt dat effe tegen!

Jezus passeert z’n moederstad en doet er geen enkel wonder. Ze hebben geen reden om trots te zijn. Nazaret is niks meer dan Sarepta en Naäman. Eén pot nat.

grace_crop

Zeker, hij komt verlossing brengen. Voor iedereen die arm is … gevangen … blind – met andere woorden: voor jullie, stadgenoten. Joden in Nazaret, je bent niks op jezelf. Alleen als je naar mij luistert – je bloedeigen broer – pas dan breekt het genadejaar aan. I’m the One!

Hoe langer de preek duurt, des te bozer worden ze. Ze hebben donders goed door wat Jezus tegen ze zegt. Je bent arm en blind. Je hebt mij nodig. Woorden van genade zijn de doodsteek voor trots en eigendunk. Je staat met lege handen.

mk06_02pjn14_06

En om het nog erger te maken, sluit Jezus andere volken in. De weduwe van Sarepta. De Syriër Naäman. Gods genade is ook bedoeld voor hen en andere buitenlanders.

Natuurlijk weet Jezus heel goed dat God mensen zal oordelen. Maar nu is het de tijd om het goede nieuws te vertellen.

  • God heeft zijn Zoon niet naar de wereld gestuurd om een oordeel over haar te vellen, maar om de wereld door hem te redden. Johannes 3 vers 17.
  • Ik ben immers niet gekomen om over de wereld te oordelen, maar om de wereld te redden. Johannes 12 vers 47.

De dag van wraak komt later. Maar vandaag is ’t de tijd van Gods welbehagen. Nu is de dag van de redding. 2 Korintiërs 6 vers 2.

00019205_h