Nico Smith [1]

Hoe zijn de helden gevallen! zou David zeggen.

In 2010 overleden twee voorgangers aan wie ik veel te danken heb. In oktober overleed Hans Vonkeman, pionier-zendeling in Kwazulu-Natal. De ontmoeting met hem en z’n werk hielp mij in 1983 over het dode punt heen. Dankzij hem werd ook ik Door Zoeloes Geboeid. Met dankbaarheid denk ik aan Hans terug.

Oekumene-Nico%20Smith In juni 2010 overleed Nico Smith. Hij kreeg een staatsbegrafenis. Ook aan deze voorganger denk ik met respect terug. Smith was voor mij in 1983 en daarna belangrijk. Zij het op een andere manier dan Hans Vonkeman.

Ik was nog maar net in Zuid-Afrika toen Peter Sietzema mij bij Smith introduceerde. Eigenlijk was dat te vroeg. Ik begreep dat Nico Smith sinds kort predikant van de NG-kerk in Mamelodi was geworden. En dat hij en z’n vrouw besloten hadden in Mamelodi te gaan wonen.

In de loop van de tijd ging ik pas begrijpen wat hij me die avond vertelde. Hoe ver en hoe diep dat ging.

  • Afkomstig uit een echte Afrikaner-familie en dan jezelf zo met nie-blankes identificeren.
  • Prof zijn in Stellenbosch en dan zo positie kiezen tegen de theologie van de apartheid.
  • Je voorrechten opgeven en in een township gaan wonen en werken.

Dia_0358
Vanaf 1983 zag ik Nico Smith geregeld in Mamelodi.

Zijn opvallende woning [foto] stond recht tegenover de school in Mamelodi-West waar wij kerkten. Vanuit ons klaslokaal kon ik precies zien hoe prof Nico weer een tv-ploeg te woord stond.

Eerlijk gezegd vond ik dat irritant. Respect voor zijn werk, oké. Maar moet je daarmee perse de publiciteit zoeken?

Dat dubbele heb ik altijd gehouden. Ja, ik deel met Aad Kamsteeg de bewondering voor de man en z’n christelijke solidariteit. Maar Smith was ook iemand die graag en veel in de schijnwerper stond. Hij profileerde zich graag als de eerste blanke die in een township ging wonen – maar ik kwam wel vaker blanke inwoners in Mamelodi tegen – gewoon, zonder poeha.

Koinoniasmith01

Misschien vond ik Nico Smith ook wel irritant – denk ik nu – omdat hij me uit m’n comfort zone haalde.  Waarom woonde ik niet in Mamelodi? Stond ik zelf dicht genoeg bij mijn mensen? Deed ik m’n mond vaak genoeg open over onrecht en onderdrukking?

Oké, ik maakte in m’n Pretoriase preken wel eens een paar prikkelende progressieve opmerkingen. Boos liepen sommige conservatieve blanken de kerk uit. Enkele ouderlingen dienden een aanklacht in. Maar vergeleken met Nico Smith bleef het gerommel in de marge. Die stak echt z’n nek uit.

Sinds ik in 2008 terug ben in Zuid-Afrika, 1875a88b8b2c4c26af7f3dbcf7c2b27eheb ik Smith niet meer ontmoet. Wel kwam ik hem af en toe in Beeld tegen. Daar schreef hij geregeld kritische artikelen, die heel wat reactie opriepen. Nog steeds dezelfde Nico, lekker zwart-wit [pun intended].

Citaat:

Wat staan die wit mense dan te doen? Meer as ooit tevore het oudpres. P.W. Botha se woorde profetiese woorde geword: Adapt or die.

Hierdie keuse word vir die wit mense ’n al hoe groter werklikheid.

En adapt sal in die eerste plek vereis dat die klaagliedere oor die swart regering, asook oor swart mense in die algemeen sal moet ophou.

Ons het geen keuse nie as om lojale Suid-Afrikaners te word en te vergeet van ons minderheidsregte, ons taal en kultuur, ons aansprake op die beëindiging van regstellende aksie en die herinstelling van die doodstraf.

Gaan ons hiermee voort, verhaas ons tien teen een die afgrond waarin ons kan afstort.

Dia_0349

De klip-kerk in Mamelodi-West [foto] herinnert mij nog steeds aan een mooi initiatief van Nico Smith en de zijnen: het Koinonia-project. Blanke gezinnen uit Pretoria en zwarte families uit Mamelodi gingen over en weer bij elkaar eten. Voor sommigen is dat in 2011 nog steeds bijzonder. Maar we hebben het nu over de jaren 1980. De jaren van noodtoestand en necklaces.

Op YouTube kun je zien en horen hoe de mensen deze vorm van contact ervaren. Klik hier voor een korte film [5 minuten]. Prachtig initiatief. Om jaloers op te worden.

Wat mij betreft heeft Nico Smith z’n staatsbegrafenis verdiend.

Funeral_051
Deze week lees ik een spannend boek dat kort voor z’n dood is uitgegeven: Die dood van die God van my vaders. Ondertitel: hoe die lewe in die township Mamelodi my Godsbeskouing verander het. ISBN 978-1-920424-00-8.

Ik kom er binnenkort op terug. Wordt vervolgd.

Advertenties

Een gedachte over “Nico Smith [1]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s