Go bula letlapa?

Vorige week kregen we bericht van Mieke’s moeder. De grafsteen op het graf van pa Rorije is geplaatst. Opa Frits (85) is in juli vorig jaar in Wapenveld overleden en begraven.

Ik vind het een mooie steen. Als we in september in Nederland zijn, zullen we er wel eens gaan kijken, met m’n schoonmoeder.

Als ik eerlijk ben, maakt het me niet zoveel uit. Ik snap dat je een graf goed moet verzorgen. Ik begrijp ook dat het te maken heeft met het 5e gebod van Gods wet. ‘Eer je vader en je moeder’ sluit ook de laatste eer in. Maar verder … M’n eigen vader ligt al 30 jaar in Kampen begraven. Ik denk dat ik er in die tijd 3 keer geweest ben. Wat heb ik er te zoeken?

9033_2 In Soshanguve ligt dat heel anders. Daar is niet alleen van belang go bea letlapa = het plaatsen van de grafsteen. Maar meer nog go bula letlapa = het onthullen van de grafsteen. Als Wapenveld leek op Soshanguve, dan zou het heel anders gaan!

  • Dan zou opa’s grafsteen na het plaatsen, direct zijn ingepakt in een deken of een kleed.
  • De familie, buren, vrienden en bekenden zouden worden uitgenodigd voor de feestelijke unveiling of the tombstone = onthulling van de grafsteen. Waarschijnlijk op een zondagmorgen vroeg, een uur of zes.
  • De dominee zou de ceremonie waarnemen. En de hele familie zou de nacht ervoor samen doorbrengen. Zo’n moletelo = nachtwake wordt gevuld met zingen en bidden, bijbellezen en preken.
  • De dominee zou op het kerkhof ook een preek houden – bijvoorbeeld over Marcus 16 vers 2 [ ja, zoek maar even op] – en daarna onder gebed en gezang de onthulling waarnemen.
  • Opa Frits zou nadrukkelijk worden toegesproken. "Pa, hier zijn we met z’n allen. We zijn je niet vergeten. We hebben een mooie steen voor je gekocht." Het is belangrijk om hem tevreden te stellen. Hij moet vooral niet boos of verdrietig worden!

48cu8931_5

Het is nauwelijks te geloven hoeveel tijd en aandacht de mensen in Soshanguve aan de doden geven. Dat komt natuurlijk omdat hier veel gestorven wordt – de levensverwachting ligt in Zuid-Afrika onder de 40 jaar (in Nederland rond de 80). Maar het komt ook omdat je de doden ‘te vriend moet houden’. Volgens mij heeft dat veel te maken met de ATR – African Traditional Religion – waarin de voorouders zo’n belangrijke plaats innemen. Modimo – God – is ver weg. De badimo – de geesten van de voorouders – kunnen je maken of breken.

Dus steken mensen zich diep in de schulden voor een kostbare kist of een grootse grafsteen. Dus woon je elke denkbare begrafenis bij – al is het maar de buurvrouw van de vriendin van je schoonouders. En iedereen betaalt elke maand trouw z’n bijdrage voor de burial society – of meer dan xc3xa9xc3xa9n – want als je zelf aan de beurt bent, zijn de kosten hoog …

Daar zit iets moois in, maar ook iets ongezonds.

48cu9364

Op 2de paasdag gaat iedereen met een schop en een emmer het graf van z’n geliefden schoonmaken. Een mooi gebaar, zeker op pasen. Maar het wordt minder mooi als je weet dat de hele familie op de kniexc3xabn gaat om ouma of boetie toe te spreken … Eren of vereren? Respect of bijgeloof?

In heel veel families is het oude heidendom nog aanwezig. Bij een verjaardag of een promotie gaan ze ’s morgens vroeg in een hoekje van de tuin de badimo bij de feestelijkheden betrekken. Een gebed. Een beetje bier of snuif. Hoe modern ze ook zijn, go phasa badimo = aan de voorouders offeren – is haast onuitroeibaar.

Dsc02503

Je kunt je voorstellen dat we in de Free Reformed Church voorzichtig zijn als het gaat over allerlei begrafenis- en rouwgebruiken. Wij zijn niet voor het gebruik van go bula matlapa = the unveiling of tombstones = het onthullen van de grafsteen. Ons beleid in dezen is zo beschreven:

  1. Een grafsteen helpt ons te onthouden waar we onze dode hebben begraven. Op zich hebben we daar geen probleem mee. Ook gelovigen vroeger hebben gebruik gemaakt van een grafsteen (zie Genesis 35:19-20). Maar die gelovigen kenden het gebruik van het onthullen van de grafsteen niet. Daarom moeten gelovigen nu er goed op letten dat ze met hun grafstenen niet op een heidense maar op een christelijke manier te werk gaan.
  2. Er zitten risico’s aan het onthullen van een grafsteen. Heel wat mensen denken dat ze op deze manier de overledene tevreden moeten stellen. [Misschien hebben ze over hem of haar gedroomd en denken ze dat hij of zij ontevreden is.] Daarom maken ze er heel wat werk van (ze houden een nachtwake, slachten een bok of een koe enz.). In het oude geloof diende de onthulling van de grafsteen vaak om de voorouders aan te roepen.
  3. Een ander negatief punt betreft de financixc3xabn. Mensen besteden onevenredig veel geld om de doden tevreden te stellen. Maar "de doden weten niets!" (Prediker 9:5-6). Gebruik je geld liever om je kinderen of je ouders tijdens hun leven goed te doen.
  4. Tenslotte spelen veel rituelen in op de angst van mensen voor bad luck. Men onthult een grafsteen "want dan laten de gestorven mensen ons met rust. Als wij hen niet tekort doen, zullen zij ons niet dwars zitten." Gods woord leert ons echter dat noch de liefde noch de haat van de doden ons in dit leven kunnen bereiken (Prediker 9:5-6).
  5. Wij bevelen gelovigen daarom de volgende werkwijze aan:
    1. plaats de grafsteen
    2. omhul hem niet
    3. stel je familie in kennis van het feit dat de grafsteen geplaatst is (en ga er desgewenst met hen een kijkje nemen)
  6. Omdat Gods woord het gebruik van grafstenen onthullen niet kent, zijn onze voorgangers niet beschikbaar voor zo’n ritueel. Onze kerkleden adviseren we eveneens om niet aan dergelijke ceremonies deel te nemen.

[Funeral Policy deel 2 xc2xa7 3]

Advertenties

2 gedachtes over “Go bula letlapa?

  1. Mooi stukje Tjeerd, inderdaad zegt het mij ook niets als ik op het kerkhof kom; we zijn er ook een paar keer geweest, maar je vind er niets. Is alles verder goed? Bij ons wel hoor.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s